مسجد سلیمان
امروز به مناسبت
صدمین سالگرد اکتشاف نفت در مسجد سلیمان سری به آثار تاریخی این شهر می زنیم:
در شمال استان خوزستان سرزميني كوهپايه اي وجود دارد كه در طول تاريخ اسامي متفاوتي داشته است و اكنون مسجدسليمان ناميده مي شود. اين شهرستان در طول 49 درجه و عرض 31 درجه جغرافيايي قراردارد و 260 متر بالاتر ازسطح درياست و اين شهر از شمال به رود كارون، از شرق به ايذه و از جنوب به اهواز و از سمت غرب به شوشتر محدود مي شود، مساحت آن 7200 كيلومتر مربع و داراي آب و هوايي كوهستان است.
باستان شناسان و مستشرقين و كارشناسان تاريخ باستان به واسطه شواهد و آثار موجود مسجد سليمان را همان پارسوماش باستاني مي نامند. شهري كه اقوام پارسي در سده هفتم قبل از ميلاد در مسير مهاجرت خود از پارسوا به پارسارگاد در كوهپايه هاي زاگرس بنا كردند و آثار باستاني موجود نيز مويد اين قدمت است.قدمت تاريخي كه براي مسجد سليمان تخمين زده مي شود از زمان پارسوماش در سده هفتم پيش از ميلاد است و آثار باستاني موجود در منطقه نيز اين قدمت را تاييد مي كند.
درخصوص پارسوماش ذكر اين نكته ضروري است كه پارسيان پس از استقرار در ايران مدتها در كنار اقوام ماد در جنوب درياچه اروميه كنوني درمحلي به نام "پارسوا" روزگار مي گذراندند و پس از چندي براثر حملات پي در پي اقوام آشور و اوراتو كه هم مرز با ايشان بودند مجبور به مهاجرت شدند.
آثار ، بناهاي باستاني و وجه تسميه مسجد سليمان
مسجد سليمان و حومه از نظر كثرت آثار باستاني و بناهاي تاريخي بهشت باستان شناسي جنوب غرب ايران ناميده مي شود چرا كه در كوهپايه هاي حومه و حتي مركز شهركثرت اين آثار به چشم مي خورد.
آتشکده سرمسجد:مشهورترين اين آثار آتشكده اي است باستاني در قلب شهرستان مسجد سليمان كه آن را به نام سرمسجد مي شناسند.
بنايي كه شهر نيز وجهه تسميه خود را از آن دارد. آتشكده سرمسجد بنايي است به يادگار مانده از پارسوماش باستان كه ذكر آن قبلا رفت سوختش احتمالا از گاز طبيعي تامين مي شده كه از خلل و فرج زمين متصاعد مي شده است.
بدين ترتيب آتشكده پارسوماش كه در باور مذهبي مردم به مسجد حضرت سليمان تغيير نام يافت و بدین سان مسجد سليمان نامگذاري شد. یکی از اهالی محل، به خوبی دوران کودکی خود را به یاد می آورد که باستان شناس معروف"گیرشمن" و گروهش سکه ها و زیر خاکیهای فراوانی را کاوش کردند و بردند. حالا از این آتشکده فقط دیوار سنگ چین تخریب شده ای به جا مانده. افسوس...
از مهمترين آثار باستاني مسجد سليمان به شرح زير است:
برد نشانده:بنايي در مسير مسجد سليمان به طرف سد شهيد عباسپور كه علاوه بر قدمتي معادل آتشكده سرمسجد در دوره هاي بعد و خصوصا در دوره پارتي نيز بسيار مورد استفاده بوده و كشفيات فراواني از اين دوران در منطقه به دست آمده است.
تپه نمره 2:تپه ديگري در مركز شهركه سكه هاي پارتي در آنجا كشف گرديد و گوياي قدمت باستاني اين تپه است.
تپه كلگه:يا تپه كل زرين كه مجسمه اي از يك كل (بز) از جنس طلا از آنجا يافت شده و به مرور ايام كل زرين به كلگه زري و كلگه (كل گاه = محل كل ) تغيير نام داده است.
آثار باستاني مسجد سليمان بسيار زياد بوده و برخي نيز هنوز گمانه زني و حفاري نشده اند اما به هر حال مجموعه اين آثار بيانگر پيشينه تاريخي و قدمت باستاني مسجد سليمان هستند و در اين زمينه چه شاهدي بهتر از خود نام مسجد سليمان مي باشد.
چاه شماره 1:در ساعت 4 بامداد 5 خرداد 1287 خورشیدی ( 1908 میلادی) و درست دو روز مانده به پايان مهلت هفت ساله ويليام دارسی برای کشف نفت در ايران، تيم انگليسی در عمق 338 متری زمين در مخزن آسماری میدان مسجدسليمان، به نفت رسيد. هم اکنون در محل چاه شماره یک که نخستین چاه نفت خاور میانه به شمار می رود، تجهیزات قدیمی استخراج نفت نگهداری می شود. اگرچه امروزه اين چاه تنها يک موزه نيست و هنوز هم در لايه های تحتانی آن نفت موجود است اما استخراج آن هزينه های گزافی در برداشته و مقرون به صرفه نيست.
متأسفانه بوی شدید گاز در بدو ورود به شهر حقیقتاً آزار دهنده است و نفس کشیدن دشوار است.