دانستنی هایی در باره آندو:

آندو بدون شک یکی از پیچیده ترین بیماریهایی است که دختران و زنان را مبتلا می کند. با گذشت زمان، آموخته ها در مورد آن بیشتر شده و این دانش باعث شده که برخی فرضیات گذشته در باره بیماری دور ریخته شود. یکی از فرضیات آن بود که خانم های غیر سفید پوست معمولا دچار آندو نمی شوند ولی اکنون نشانن داده شده که حقیقت ندارد. زنان غیر سفید پوست اغلب از مراقبت های پزشکی جهت تشخیص آندو برخوردار نبوده اند. افسانه ای دیگر در باره آندو حاکی است که خانم های جوان به این بیماری دچار نمی شوند، گمانی که احتمالا از آنجا ناشی می شد که دختران نوجوان و خانم های جوان درد قاعدگی را با سکوت تحمل می کردند (که اغلب این درد از علائم آندو است) و تا هنگامی که بیماری به و ضعیت غیر قابل تحملی نمی رسید حاضر به معاینه لگنی نمی شدند.

همچنین در گذشته بر این باور بودند که آندو اغلب خانم های تحصیل کرده را مبتلا می کند اکنون می دانیم که اینان کسانی هستند که مراقبت های پزشکی بهتری دارندوبرای علائم بیماری خود توضیح مناسبی می خواهند. تصور دیگر که در طول زمان در باره آندو پیش آمده بود این است که یک بیماری جدی نمی باشد مثلا به دلیل آنکه همانند سرطان، کشنده نیست.
به هر حال هر کس که پای صحبت تعدادی از مبتلایان به آندو در باره تجربیات واقعی آنها بنشیند بزودی در می یابد که اگر چه زندگی برخی توسط این بیماری نسبتا تأثیر نپذیرفته ولی بسیاری دیگر از درد شدید و استرس عاطفی رنج برده و قادر نبوده اند به فعالیت های روز مره ادامه دهند یا به سر کار روند و به دلیل بیماری، مشکلات مالی و ارتباطی زیادی را تجربه کرده اند. به امید روزی که ما به این بیماری گیج کننده پی ببریم و آنگاه قادر شویم به همه این افسانه ها، دردها و خستگی هایی که همراه این بیماری اند پایان دهیم.

آندومتریوزیس چیست؟

آندومتریوزیس یک بیماری پیچیده و مربوط به سیستم ایمنی و یا هورمونی است که دختران و زنان را در سنین باروری گرفتار می کند. نام این بیماری از واژه "آندومتر" یعنی بافتی که سطح داخلی رحم را می پوشاند و هر ماه در دوره خونروی ساخته شده و ریزش می کند، گرفته شده است. در آندومتریوزیس یا به اختصار "آندو" بافتی شبیه آندومتر در مناطق دیگر بدن در خارج از رحم یافت می شود. در این مناطق، بافت آندومتریال به آنچه که به نام های ندول­ها، تومورها، لزیون ها (Lesion) کاشته ها (Implants) یا ضایعات (Growths) نامیده می شوند، تبدیل می گردد. این ضایعات می توانند باعث درد، نازایی و مشکلات دیر شوند.

شایعترین مکان های ضایعات آندومتریال در شکم می باشند که تخمدان ها، لوله های فالوپ، لیگمانهای محافظت کننده رحم، فاصله بین واژن و رکتوم، سطح خارجی رحم و پوشش حفره لگن را در گیر می سازند. گاهی اوقات، ضایعات در اسکارهای جراحی شکم، روی روده ها یا در رکتوم، روی مثانه، واژن، گردن رحم و فرج یافت می شوند. این ضایعات در خارج از محفظه شکم یعنی در ریه، بازو، ران و دیگر مناطق نیز پیدا شده اند ولی اینها خیلی معمول نیستند. اگر چه نسبتا نادر است ولی امکان دارد که آندو سرطانی هم باشد. تحقیقات اخیر نشان داده که دختران و زنان مبتلا به آندو، ریسک بالاتری برای ابتلا به سرطان دارند به ویژه سرطان های سینه و تخمدان و ملانوما.

این دلیل و نیز طبیعت آندو که در بسیاری موارد مختل کننده زندگی است، باعث می شود که دختران و زنان از علائم آن غافل نشوند. همانند پوشش داخلی رحم، ضایعات آندومتریال معمولا به هورمان های دوره قاعدگی پاسخ می دهند. هر ماه بافت ساخته شده ریزش پیدا کرده و باعث خونریزی می شود. به هر حال، بر خلاف آندومتر، بافت آندومتریال خارج رحمی راهی برای خروج از بدن ندارد و نتیجه آن خونریزی داخلی فساد خون و ریزش بافت از ضایعات آندومتریال، تورم مناطق اطراف و تشکیل بافت اسکار (Scar Tissues) است.

دیگر عوارض، بسته به نوع منطقه ضایعات می توانند بصورت پارگی ضایعات (که می تواند منجر به گسترش آندو به مناطق جدید شود)، تشکیل چسبندگی ها، خونریزی روده یا انسداد (اگر ضایعات درون یا نزدیک روده ها باشند)، تداخل در عمل مثانه (اگر ضایعات روی مثنانه یا داخل آن باشند) و دیگر مشکلات باشند. به نظر می رسد که علائم با گذشت زمان بدتر شوند در حالیکه در برخی موارد، دوره های بهبود موقت و بازگشت دوباره وجود دارد.

علائم:

شایعترین علائم آندو، درد قاعدگی (کرمپ) پیش از پریود و هنگام آن (معمولا بدتر از کرمپ های قاعدگی نرمال)، درد حین فعالیت جنسی یا پس از آن، نازایی و خونریزی شدید می باشد. دیگر علائم ممکن است شامل خستگی، حرکات دردناک رودی معدی هنگام پریود، درد پایین کمر حین پریود، اسهال یا یبوست و دیگر ناراحتی های روده ای هنگام پریود است. بسیاری همراه با آندو، اختلالات ایمنی دیگری مانند آلرژی، آسم، اگزما و بیماریهای خاص خود ایمن را هم تجربه کرده اند. نازایی حدود 30% - 40 از زنان مبتلا به آندو را گرفتار می کند و با پیشرفت بیماری یک مسئله شایع است. میزان درد لزوما با وسعت یا اندازه ضایعات در ارتباط نیست. ضایعات کوچک (Petechial) در تولید پروستاگلاندین ها فعالترند که ممکن است توجیه کننده شدت علائم در بیماران دارای کاشته های کوچک باشد. پروستاگلاندین ها موادی هستند که در بدن تولید شده و درگیر اعمال گوناگون هستند و چنین تصور می شود که بسیاری از علائم آندو را ایجاد می کند.

تئوری هایی در باره علت آندو:

علت آندو شناخته نشده است ولی تعدادی تئوری تا بحال پیشنهاد شده است: یک تئوری بنام قاعدگی برگشت کننده (Rettograde Menstruation) یا تئوری مهاجرت را راه لوله های فالوپ می باشد که هنگام قاعدگی مقداری از بافت های موجود در خون قاعدگی از میان لوله های فالوپ برگشت نموده داخل حفره شکم کاشته شده و رشد می کنند. عده ای از صاحب نظران عقیده دارند که همه زنانی که برگشت بافت موجود در خون قاعدگی را تجربه می کنند، یک مشکل سیستم ایمنی و یا مشکل هورمونی باعث می شود که این بافت ریشه دوانیده و رشد نماید.
در تئوری دیگر چنین بیان می شود که بافت آندومتریال از رحم به دیگر بخش های بدن از راه لنف یا خون گسترش می یابد. یک تئوری ژنتیکی هم می گوید که در خانواده های خاص ممکن است فاکتورهای مستعد کننده برای این بیماری وجود داشته باشند. تحقیقات انجام شده توسط انجمن از سال 1992 نشان داده که سموم محیطی مثل دیوکسین و PCB ها که در بدن همانند هورمون ها عمل می کنند و به سیستم ایمنی آسیب می رسانند، باعث آندو در حیوانات می شوند. در تئوری دیگر بیان می شود که بقایای بافت دوران جنینی ممکن است بعدا به آندو گسترش یابد یا اینکه برخی بافت های بالغ، توانایی خود را که در مرحله جنینی داشته اند حفظ کرده و تحت شرایطی خاص به بافت های تولید مثلی تغییر شکل دهند.

پیوند حین جراحی (Surgical Transplantation) در موردی به عنوان یک علت آندو بیان می شود که آندو در اسکارهای جراحی شکم یافت گردد، اگر چه در چنین اسکارهایی، آندو زمانی وجود دارد که امکان کاشتن تصادفی مستقیم (Direct Accidental Implantation) بعید بوده است.

تشخیص:

تشخیص آندو معمولا قطعی نیست مگر آنکه بوسیله لاپاراسکوپی ثابت شود. لاپاراسکوپی یک روش جراحی است که تحت بیهوشی عمومی انجام می گیرد و شکم بیمار توسط گاز CO2 متسع می شود تا امکان بررسی راحت تر ارگان ها توسط لاپاراسکوپ (یک لوله با نوری داخل آن) که از طریق یک شکاف کوچک در شکم قرار داده می شود، وجود داشته باشد. با حرکت دادن لاپاراسکوپ گرداگرد شکم، جراح می تواند وضعیت ارگان های شکمی را چک کرده و کاشته های آندومتریال را مشاهده نماید، اگر دقت به خرج دهد. گاهی یک پزشک با معاینه لگنی می تواند کاشته های آندومتریال را تشخیص دهد و علائم اغلب وجود آندو را آشکار می سازند ولی کار شایسته ای نیست که بدون اثبات توسط لاپاروسکوپ ب درمان آندو پرداخت (برای مثال سرطان تخمدان برخی مواقع علائمی مانند آندو دارد.) لاپاراسکوپی همچنین محل، وسعت و اندازه ضایعات را نشان می دهد و می تواند به پزشک و بیمار در تصمیم گیری آگاهانه و بلند مدت در مورد درمان و حاملگی کمک کند.