گفتوگو با دکتر آزاده فرحی، فوقتخصص جراحی پلاستیک پلک
امروزه در ایران، مانند بسیاری کشورها، جراحیهای زیبایی طرفداران فراوانی پیدا کرده است. افراد حق طبیعی خود میدانند که ظاهر زیباتری داشته باشند و بنابراین روزبهروز بیشتر به جراحیهایی که دیگر جنبه درمانی ندارند رو میآورند. در میان تمام اعضای بدن، صورت برجستهترین جزء است و چشمها بنا به جایگاه خاصی که در صورت دارد و نیز نقشی که در برقراری ارتباطات میانفردی ایفا میکند، مورد توجه است. بهعلاوه، علائم پیری در اطراف چشم شامل چروکهای اطراف، شلشدن و افتادگی پوست پلک و عضلات آن و نیز آویزان شدن چربیهایی که در پشت پلک قرار گرفتهاند در حاشیه چشم بیشتر خودشان را نشان میدهند. با افزایش سن، پوست پلکها چروک و شل میشود، کیسههای پفآلودی در آنها ایجاد میشود و فرد سالمند بهنظر میرسد. بنابراین با اصلاح این تغییرات میتوان تاحدودی ظاهر فرد را جوانتر کرد. فرد اعتمادبهنفس بیشتری خواهد یافت و در روابط اجتماعیاش موفقتر خواهد بود. اما منظور از جراحی زیبایی چشم چیست؟ تا چه اندازه میتوان انتظار داشت که این جراحیها فرد را جوانتر میکند، و با چه خطراتی همراه است؟ دکتر آزاده فرحی، متخصص چشم و فوقتخصص جراحی پلاستیک پلک و انحرافات چشم در بیمارستان فوقتخصصی چشم پزشکی نور، در گفتوگویی به شرح چگونگی انجام جراحیهای زیبایی چشم و جایگاه آنها، عوارض احتمالی اینگونه عملهای جراحی و شرایط داوطلبان آن میپردازد.
خانم دکتر، لطفاً در ابتدا بفرمایید منظور از جراحی زیبایی چشم چیست؟
○ جراحیهای زیبایی چشم را در چند گروه میتوان قرار داد. بخشی از جراحیهای زیبایی مربوط به تصحیح انحرافات چشم است. منظور از انحراف چشم یا استرابیسم آن است که یک چشم در خط وسط قرار میگیرد و چشم دیگر به سمت داخل، خارج، چپ یا راست منحرف شود. بنابراین دو چشم در یک راستا قرار نمیگیرند. در مبتلایان به انحراف چشم، اگر این اختلال در دوران کودکی تشخیص داده شود، قابل درمان است و بینایی کودک را میتوان با تجویز عینک، ورزشهای چشمی، قطره چشمی و گاه جراحی حفظ کرد. بنابراین در کودکان کمتر از نُه سال، تصحیح انحراف چشم هم درمانی است هم زیبایی. اما در افراد بالای 18 سالِ مبتلا به انحراف چشم، در بیشتر موارد، جراحی با هدف کسب ظاهرِ زیباتر انجام میشود. یعنی اگر چشم تنبل شده باشد، نمیتوان دیدِ فرد را کامل کرد. برخی افراد که برای جراحی زیبایی چشم مراجعه میکنند دچار کدورت سطح قرنیهاند. به این افراد استفاده از لنزهای رنگی را پیشنهاد میکنیم و گاه جراحیهای خاص مثل پیوند قرنیه را در مواردی که فرد نابیناست و چشم ظاهر بدی دارد و سایر روشها برای اصلاح وضعیت ظاهری قابل استفاده نباشد، برای برگرداندن زیبایی به ما مراجعه میشود. در این گروه چشم تخلیه و چشم مصنوعی با ظاهر مطلوب جانشین میشود. گروه بعدی افرادی هستند که ضعف بینایی دارند و استفاده از عینک را دوست ندارند، آنها لیزردرمانی میکنند یا از لنزهای داخل چشمی استفاده میکنند. سرانجام جراحیهای زیبایی پلک مطرحاند که بلفاروپلاستی نامیده میشوند.
چه افرادی بیشتر داوطلب انجام جراحیهای زیبایی پلک هستند؟
○ بیشتر خانمهای بالای 45، البته در سالهای اخیر با مراجعه زیاد آقایان هم روبهرو بودهایم. باید توجه داشت گاه این نوع عملها جنبه درمانی دارند. در افرادی که به دلیل پیری و افزایش سن پلکها پفآلود و آویزان شدهاند و در نتیجه دیدشان محدود شده، هدف از جراحی بیشتر کامل کردن میدان دید است. گاه به دنبال ابتلا به یک بیماری زمینهای مثلاً اختلال تیروئیدی ـ کمکاری و پرکاری تیروئید ـ این وضعیت ایجاد میشود که بعد از کنترل بیماری زمینهای، برای برگرداندن زیبایی ظاهری فرد، جراحی پلاستیک پلک پیشنهاد میشود. در برخی افراد نیز به علت سوختگی یا ضربه به پلک، مشکلی برای این ناحیه ایجاد شده که با جراحی اقدام به درمان آن میکنیم.
این تصور که برای زیبا کردن چشمها میتوان آنها را جراحی کرد درست است؟
○ البته هدف از این عمل زیباتر و جوانتر کردن ظاهر چشمها و پلکهاست. اما باید توجه داشت که در جراحی بلفاروپلاستی، پوستها و چربیهای اضافی پلک برداشته میشود و این عمل نمیتواند چروکهای اطراف چشم را برطرف کند یا کبودی دور چشم و حلقههای سیاه ناشی از مشکلات زمینهای یا توارث را اصلاح کند. چروکهای بین دو ابرو و پیشانی نیز با این جراحی محو نمیشوند. برخی از متقاضیان جراحی زیبایی پلک احساس خوبی به ظاهر خود و درک درستی از آن ندارند. این انتظار که با چنین جراحیای میتوان 10 تا 15 سال جوانتر شد، یا چهره را عوض کرد غیرواقعبینانه است. مشکلات روحیـروانی نظیر افسردگی را هم نمیتوان با جراحی زیبایی پلک درمان کرد! گاه دختران جوان که هیچ عیب ظاهری ندارند، به علت نارضایتی از زندگی، تقاضای جراحی زیبایی دارند که این افراد را با مشاوره از انجام عمل منصرف میکنیم تا حد ممکن.
درباره جراحی زیبایی پلک بیشتر توضیح دهید.
○ در جراحی پلاستیک پلک که عمل جراحی سرپایی است و نیازی به بیهوشی عمومی ندارد، در چین پلکی در پلک فوقانی، برش داده میشود و اضافه پوست یا چربی برداشته میشود. بعد محل برش بخیه زده میشود. بخیهها را پنج تا شش روز بعد از عمل میکشیم. مدت جراحی هم 45 دقیقه تا یک ساعت است. پزشک جراح برحسب تجربه و مهارتش از تیغ جراحی، لیزر یا امواج رادیویی برای ایجاد برش استفاده میکند. در پلک تحتانی، در بیشتر موارد، برش در پشت پلک در طرف ملتحمه داده میشود و بنابراین اثری از جای عمل روی پوست باقی نمیماند.
عمل جراحی پلاستیک پلک چه عوارضی دارد؟
○ بههرحال هیچ جراحیای بدون عارضه نیست. اما درصورتیکه جراح پلاستیک پلک با تجربه کافی در این زمینه عمل را انجام دهد، عوارض آن کمتر خواهد بود. ازجمله عوارض عمل بلفاروپلاستی، ورم و کبودی است که معمولاً طی یک تا سه هفته برطرف میشود و بعد از گذشت این زمان فرد چهره عادیاش را پیدا میکند. در افرادی که بیماریهای زمینهای و مشکلات انعقادی دارند، احتمال خونریزی یا کبودی اطراف محل عمل بیشتر است. خونریزی خلف چشم از عوارض نادر ولی بسیار خطرناک جراحی زیبایی پلک است. احتمال این عارضه در پلک پایین بیشتر است. در این حالت خطر کاهش دید دائمی وجود دارد. بنابراین به بیماران توصیه میکنیم که اگر در چند ساعت و حتی روز بعد از عمل دچار درد شدید در چشم یا افت بینایی شدند، سریعاً به پزشک مراجعه کنند تا محل جراحی باز و خون تخلیه شود. از دیگر عوارض بعد از عمل جراحی پلاستیک پلک، اصلاح کم یا زیاد افتادگی پلک است که در این صورت میتوان جراحی مجدد انجام داد، ولی در مواردی که اصلاح زیاد باشد، دو پلک به هم نمیرسند و چشم باز میماند. این وضعیت تا چند روز بعد از عمل طبیعی است و از فرد میخواهیم با استفاده از قطرههای چشمی مرطوبکننده از چشمهایش مراقبت کند. ولی اگر برداشت پلک زیاد باشد، این عارضه برطرف نمیشود و مشکلات بعدی شامل خشکی چشم، زخم قرنیه و متعاقب آن کاهش بینایی فرد را تهدید میکند. ممکن است در محل ترمیم پوست جوشهای سفیدرنگی ظاهر شود که اغلب گذراست و برطرف میشود. جای بخیه در پلک فوقانی بهطور طبیعی سه تا شش ماه بعد از عمل محو میشود. ولی ندرتاً ممکن است جای زخم به شکل یک خط باقی بماند، مثل افراد کلوئیدساز.
چرا گاه بعد از جراحی زیبایی پلک، صورت فرد نامتقارن میشود؟
○ این از عوارض عمل زیبایی پلک است. جراح سعی میکند که در آخر کار دو طرف صورت را کاملاً قرینه کند، ولی ممکن است دو طرف وضعیت یکسانی نداشته باشد و این منجر به عدم قرینگی میشود. این مشکل اگر خفیف باشد نیاز به اقدام خاصی ندارد، ولی اگر شدید باشد باید اصلاح شود.
ممکن است جراحی زیبایی پلک به کوری بینجامد؟
○ همانطور که اشاره کردم، خونریزی خلف پلک از عوارض خطرناک ولی نادر این جراحی است که خوشبختانه من در طول دوران طبابتم تاکنون به چنین موردی برنخوردهام. این عارضه به کاهش دید و گاه حتی نابینایی منجر میشود. اما بههرحال قبل از جراحی، حتماً معاینه کامل چشم و بررسی شبکیه انجام میشود تا اگر فرد قبل از جراحی کاهش دید داشته بعد از عمل به کار جراح نسبت ندهد.
میتوان با این عمل افتادگی ابرو را هم اصلاح کرد؟
○ بله، وقتی میگوییم جراحی زیبایی چشم، ابرو هم جزوش است. معمولاً اگر بیمار موردی داشته باشد در حین جراحی پلک افتادگی ابرو هم برطرف میشود. وقتی برای اصلاح پلک برش میدهیم، میتوانیم همزمان ابروها را هم چند میلیمتر بالا بکشیم. اگر بخواهیم ابروها را بیشتر بالا ببریم، به جراحی جداگانهای که اصطلاحاً لیفتینگ نامیده میشود نیاز است. قبلاً برای انجام لیفتینگ برش سراسری میدادند ولی امروزه روشی که بیشتر متداول است ایجاد چند سوراخ در پوست، کار با آندوسکوپ و بالا کشیدن ابروها با بخیههای مخصوص است.
کاربرد لیزر در جراحی زیبایی پلک چیست؟
○ ما با جراحی زیبایی پلک پفهای اضافی را برمیداریم و یا پخش میکنیم، ولی چروکهای ریز سطح پوست را باید با درم ابرژن و لیزردرمانی برطرف کرد. بهعلاوه برای ایجاد برش میتوان بهجای تیغ از لیزر استفاده کرد. یعنی برای برش پوست و برداشتن عضلات و چربیهای اضافی میتوان از لیزر استفاده کرد. البته حین استفاده از لیزر باید سطح چشم را با محافظهای ویژه پوشاند تا چشم آسیب نبیند. امروزه استفاده از امواج رادیویی بیشتر طرفدار دارد، زیرا خطرش کمتر است. مزیت کاربرد لیزر یا امواج رادیویی در جراحی آن است که، همزمان با ایجاد برش، میتوان خونریزی را هم کنترل کرد. در نتیجه خطر خونریزی حین عمل به حداقل میرسد. اما مطالعاتی که اخیراً بر روی روند ترمیم زخم بعد از جراحی با استفاده از تیغ، لیزر و امواج رادیویی انجام شده نشان داده که نتایج حاصل یکسان است.
بعد از جراحی پلاستیک پلک، احتمال برگشت به وضعیت اولیه هست؟ میزان عود به چه عواملی بستگی دارد؟
○ سرعت برگشت پلک و پوست به وضعیت اولیه را روند پیر شدن بافتهای فرد مشخص میکند. همانطور که نمیتوانیم مانع از پیر شدن پوست شویم، نمیتوانیم جلو پیر شدن بافتهای زیرجلدی را هم بگیریم. ممکن است این روند در فردی سریعتر اتفاق بیفتد. بههرحال جراح نمیتواند بیشتر از میزانی که در لحظه جراحی اضافه است با هدف پیشگیری در آینده بردارد. اما در دو سه سال اول بعد از عمل، اگر روند پیر شدن پوست و بافتهای زیرپوستی طبیعی باشد، قطعاً فرد مشکلی نخواهد داشت.
ممکن است برگشت و عودِ افتادگی پلک نامتقارن باشد؟
○ در درصدی از بیماران، دو طرف صورت از ابتدا غیرقرینه است. هنر جراح آن است که غیرقرینگی را قرینه کند. میزان بافتی که برداشته میشود مهم نیست، وضعیت بافتی که بر جای میماند اهمیت دارد. بههرحال این وضعیت هم نوعی عود است و میتوان با جراحی آن را برطرف کرد.
روند بهبود بعد از عمل چقدر طول میکشد؟
○ متقاضیان برای این عمل باید حداقل یک هفته زمان بگذارند. روز عمل و چند روز اولیه بعد از آن کبودی در اطراف چشم وجود دارد که میتوان با استفاده از عینک آفتابی آن را پوشاند. چهار تا پنج روز بعد از جراحی بخیهها برداشته میشوند و شخص میتواند سر کار حضور داشته باشد. در افرادی که نسبت به ظاهر خود بسیار حساساند، دو تا سه هفته تا برگشتن چهره فرد به وضعیت طبیعی زمان نیاز است.
برای پیشگیری از آویزان شدن یا پفآلود شدن و نیز سایر آسیبهای پلک و اطراف چشم چه مراقبتهایی لازم است؟
○ مانند سایر موارد در پلکها هم پیشگیری به مراتب بهتر از درمان است. تغذیه مناسب، ورزش، کاهش فشارهای روحی، پرهیز از بهکار بردن مواد آرایشی ناسالم، استفاده از کرمهای تقویتی، مرطوبکننده و ضدآفتاب مخصوص ناحیه دور چشم، به چشم داشتن عینک آفتابی در خارج از منزل، و بهطورکلی رعایت نکاتی که روند پیری پوست را به تأخیر میاندازد توصیه میشود. اگر از پوست بهخوبی مراقبت شود، بروز این مشکل بهمراتب کمتر است. در افرادی که در اثر ابتلا به بیماریهای زمینهای نظیر کمخونی و اختلال عملکرد تیروئید مشکلی بهوجود آمده، درمان یا کنترل بیماری میتواند کمککننده باشد.
به متقاضیان این جراحی چه توصیهای میکنید؟
○ مشاوره قبل از عمل از نظر من اهمیت بسیاری دارد. انتظارات فرد متقاضی از جراحی باید قبل از عمل تعیین شود. بهتر است پزشک روند جراحی را برای او کاملاً توضیح دهد و توصیه کند با افرادی که قبلاً جراحی را تجربه کردهاند گفتوگو کند و ترسها و نگرانیهایش را با آنها در میان بگذارد. من مجموعه کاملی از عکسهای همه بیمارانم، قبل و بعد از جراحی، تهیه کردهام و در صورت تمایل متقاضیان در جلسه مشاوره به آنها نشان میدهم تا قبل از عمل، انتظارشان از پایان جراحی کاملاً مشخص شود و با دید واقعبینانهتری بهسراغ آن بروند. ■
_________________ مطالب پزشکی تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشكی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشك جهت تشخیص و درمان دانست
شما نمی توانید در این تالار موضوع جدید باز کنید شما نمی توانید در این تالار به موضوع ها پاسخ دهید شما نمی توانید در این تالار پست های خود را ویرایش کنید شما نمی توانید در این تالار پست های خود را حذف کنید شما نمی توانید در این تالار ضمیمه ارسال کنید
